Hệ thống nhận diện khuôn mặt ở Trung Quốc hiện cho phép thực hiện các thanh toán, cung cấp quyền truy cập vào các cơ sở và theo dõi tội phạm. Liệu các quốc gia khác sẽ áp dụng công nghệ này trong tương lai?

Ngay sau khi đi qua cánh cửa tại Face++, một startup Trung Quốc có trị giá gần một tỷ đô la, tôi thấy khuôn mặt mình, chưa được cạo râu và trông hơi lởm chởm, hiển thị trên một màn hình lớn gần lối vào.

Đã được bổ sung vào cơ sở dữ liệu, khuôn mặt của tôi hiện cung cấp quyền truy cập tự động vào tòa nhà này. Nó cũng có thể được sử dụng để theo dõi những chuyển động của tôi qua từng phòng bên trong tòa nhà. Khi tôi tham quan các văn phòng của Face++ (đọc là “face plus plus”) nằm ở ngoại ô Bắc Kinh, tôi thấy khuôn mặt mình xuất hiện trên một số màn hình khác, tự động được chụp ở vô số góc độ bằng phần mềm của công ty. Trên một màn hình, một video hiển thị phần mềm theo dõi đồng thời 83 điểm khác nhau trên khuôn mặt tôi. Điều đó khiến tôi cảm thấy hơi đáng sợ một chút, nhưng không thể phủ nhận là nó rất ấn tượng.

Trong vài năm qua, máy tính đã trở nên cực kỳ hoàn hảo trong việc nhận dạng khuôn mặt, và công nghệ đang mở rộng nhanh chóng ở Trung Quốc vì mối quan tâm về cả mặt giám sát và tính tiện lợi. Nhận dạng khuôn mặt có thể biến đổi mọi thứ từ việc kiểm soát đến cách con người tương tác với các ngân hàng, cửa hàng và dịch vụ vận chuyển hàng ngày.

Công nghệ từ Face++ đã được đưa vào trong một số ứng dụng phổ biến. Chúng ta có thể thực hiện chuyển tiền qua Alipay – một ứng dụng thanh toán di động được hơn 120 triệu người dân Trung Quốc sử dụng – chỉ cần dùng khuôn mặt của bạn làm thông tin đăng nhập. Trong khi đó, Didi – một công ty gọi xe qua ứng dụng di động lớn nhất Trung Quốc – sử dụng phần mềm Face++ để hành khách xác nhận rằng người đứng sau tay lái là lái xe hợp pháp (Một bài kiểm tra “tính chân thực”, được thiết kế để ngăn chặn bất kỳ ai lừa đảo hệ thống bằng một tấm ảnh, yêu cầu những người được quét phải di chuyển đầu hoặc nói trong khi ứng dụng quét họ).

Công nghệ này phát triển thành công ở Trung Quốc, nguyên nhân đầu tiên là nhờ quốc gia này có thái độ nghiêm túc đối với việc giám sát và quyền riêng tư. Trung Quốc có cơ sở dữ liệu tập trung các ảnh thẻ ID lớn. Trong thời gian tôi ở Face++, tôi đã thấy cách chính quyền địa phương sử dụng phần mềm của Face++ để xác định các đối tượng tội phạm bị nghi ngờ trong video từ các camera giám sát, được gắn khắp mọi nơi tại Trung Quốc. Điều này đặc biệt ấn tượng – mặc dù có chút đáng sợ – bởi vì đoạn phim được phân tích còn lâu mới đạt mức độ hoàn hảo, và vì những tấm ảnh chụp tội phạm hoặc những hình ảnh khác trong hồ sơ có thể có tuổi thọ đến vài năm.

Công nghệ nhận dạng khuôn mặt đã tồn tại trong nhiều thập kỷ, nhưng chỉ đến bây giờ, công nghệ này mới đủ chính xác để được sử dụng trong các giao dịch tài chính an toàn. Các phiên bản mới sử dụng kỹ thuật học sâu (Deep Learning), một kỹ thuật trí tuệ nhân tạo đặc biệt hiệu quả cho việc nhận dạng hình ảnh vì nó khiến máy tính tập trung vào các đặc điểm khuôn mặt, giúp nhận diện một người một cách đáng tin cậy nhất.

Theo ông Shiliang Zhang – trợ lý giáo sư chuyên về học máy (Machine Learning) và xử lý hình ảnh tại Đại học Bắc Kinh: “Thị trường nhận dạng khuôn mặt là rất lớn”. Ông Zhang đứng đầu một phòng thí nghiệm cách không xa văn phòng của Face++. Khi tôi đến, các sinh viên của ông đang say mê làm việc trong nhiều buồng cách ly.

“Ở Trung Quốc, vấn đề an ninh rất quan trọng, và chúng tôi cũng rất đông dân”, ông cho biết, “Có rất nhiều công ty đang làm việc trên thị trường này”.

Các nhân viên đơn giản chỉ cần sử dụng khuôn mặt của mình là được phép vào trụ sở chính của công ty. 

Nguồn: MIT Technology Review

Một công ty tương tự là Baidu, công ty vận hành công cụ tìm kiếm phổ biến nhất của Trung Quốc, cùng với các dịch vụ khác. Các nhà nghiên cứu của Baidu đã xuất bản những bài viết cho thấy phần mềm của họ có thể cạnh tranh với hầu hết mọi người về khả năng nhận dạng khuôn mặt. Vào tháng 1, Baidu đã chứng minh điều này bằng cách tham gia vào một chương trình truyền hình gồm những nhân vật rất giỏi nhận biết người trưởng thành từ những bức ảnh thời nhỏ của họ. Hệ thống của Baidu đã vượt qua những người này.

Face++ định vị 83 điểm trên một khuôn mặt. Khoảng cách giữa những điểm này cung cấp phương tiện nhận dạng.

Nguồn: MIT Technology Review

Hiện tại, Baidu đang phát triển một hệ thống cho phép người dân mua vé xe lửa bằng cách sử dụng khuôn mặt của mình. Công ty này đã làm việc với chính quyền thị trấn Ô Trấn, một địa danh du lịch lịch sử, để cung cấp quyền truy cập vào nhiều điểm tham quan của thị trấn này mà không cần vé. Điều này liên quan đến việc quét hàng chục nghìn khuôn mặt vào một cơ sở dữ liệu để tìm ra kết quả phù hợp, mà theo Baidu, hệ thống này có thể thực hiện với độ chính xác lên tới 99%.

Jie Tang – Phó Giáo sư tại Đại học Thanh Hoa, người đã hướng dẫn cho những người sáng lập Face++ khi còn là sinh viên – cho biết sự tiện lợi của công nghệ là điều thu hút hầu hết mọi người dân ở Trung Quốc. Một số khu chung cư sử dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt để cung cấp quyền truy cập, các cửa hàng và nhà hàng đang tìm kiếm công nghệ nhằm giúp khách hàng trải nghiệm dịch vụ thuận tiện hơn. Theo ông Jie Tang, không chỉ riêng ông có thể trả tiền cho mọi thứ theo cách này mà các nhân viên trong một số quán cà phê hiện nay cũng được hệ thống nhận dạng khuôn mặt báo khi ông bước vào quán: “Họ nói “Xin chào, ông Tang””.

Thực hiện thanh toán bằng khuôn mặt

Đột phá?

Công nghệ nhận dạng khuôn mặt cuối cùng đã đủ chính xác để được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch tài chính và các ứng dụng hàng ngày khác.

Tại sao cần quan tâm?

Công nghệ này cung cấp phương thức thanh toán an toàn và cực kỳ tiện lợi, nhưng có thể làm tăng mối quan tâm về quyền riêng tư.

Đối tượng sử dụng chính?

– Face++

– Baidu

– Alibaba

Tính sẵn có?

Hiện đã có trên thị trường

Thanh Huyền

Lược dịch theo MIT Technology Review


Tác giả Will Knight: Biên tập viên cao cấp về mảng Trí tuệ nhân tạo của tạp chí công nghệ uy tín MIT Technology Review. Ông phụ trách các bài viết bao gồm những tiến bộ mới nhất về AI và các lĩnh vực liên quan, bao gồm Học máy, lái xe tự động và robot.