Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết vào ngày 12/09/2018, kêu gọi một lệnh cấm quốc tế về Hệ thống vũ khí sát thương tự động (LAWS). Nghị quyết được thông qua với 82% số thành viên bỏ phiếu ủng hộ.

Đối với các vấn đề khác, nghị quyết kêu gọi các Quốc gia thành viên và Hội đồng châu Âu “phát triển và áp dụng, như là vấn đề cấp bách… một lập trường chung cho các Hệ thống vũ khí sát thương tự động mà đảm bảo sự kiểm soát con người có ý nghĩa đối với các chức năng quan trọng của hệ thống vũ khí, kể cả trong quá trình triển khai”.

Nghị quyết cũng thúc giục các Quốc gia thành viên và Hội đồng châu Âu “làm việc hướng tới sự khởi đầu của các cuộc đàm phán quốc tế về một công cụ ràng buộc pháp lý nghiêm cấm các hệ thống vũ khí sát thương tự động”.

Lời kêu gọi khẩn cấp này diễn ra ngay sau các cuộc hội đàm gần đây của Liên Hợp Quốc (LHQ) khi mà các nước không thể đạt được sự đồng thuận về việc có nên xem xét một lệnh cấm đối với Hệ thống vũ khí sát thương tự động hay không. Nhiều người hy vọng rằng những tuyên bố như thế này từ các cơ quan chính phủ hàng đầu có thể giúp gây ảnh hưởng đến số ít các quốc gia vẫn đang chống lại việc ban hành lệnh cấm Hệ thống vũ khí sát thương tự động.

Daan Kayser đến từ tổ chức PAX, một trong những thành viên tổ chức phi chính phủ tham gia Chiến dịch Ngăn chặn Robot “Sát thủ” cho biết: “Tiếng nói của Nghị viện châu Âu là quan trọng trong cuộc tranh luận quốc tế. Tại các cuộc đàm phán của LHQ tại Geneva vào tháng 8 vừa qua, rõ ràng là hầu hết các nước châu Âu đều thấy cần phải có các biện pháp cụ thể. Một nghị quyết của nghị viện châu Âu sẽ bổ sung thêm động lực đối với bước đi tiếp theo”.

Các quốc gia nắm giữ lập trường mạnh nhất chống lại lệnh cấm Hệ thống vũ khí sát thương tự động tại cuộc họp gần đây của LHQ là Hoa Kỳ, Nga, Hàn Quốc và Israel.

Tiếng nói của các nhà khoa học được lắng nghe

Cũng được đề cập trong nghị quyết này là nhiều bức thư ngỏ có chữ ký của các nhà nghiên cứu AI và các nhà khoa học AI từ khắp nơi trên thế giới, những người đang kêu gọi Liên Hợp Quốc đàm phán về một lệnh cấm Hệ thống vũ khí sát thương tự động.

Hai phần của nghị quyết đã nêu:

“liên quan đến bức thư ngỏ đề tháng 7 năm 2015 với chữ ký của hơn 3.000 nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo và robot và bức thư ngỏ đề ngày 21 tháng 8 năm 2017 với chữ ký của 116 người sáng lập các công ty trí tuệ nhân tạo và robot hàng đầu cảnh báo về hệ thống vũ khí sát thương tự động và bức thư của 240 tổ chức công nghệ và 3.089 cá nhân cam kết không bao giờ phát triển, sản xuất hoặc sử dụng các hệ thống vũ khí sát thương tự động”, và

“trong khi vào tháng 8 năm 2017, 116 người sáng lập các công ty trí tuệ nhân tạo và robot quốc tế hàng đầu đã gửi một bức thư ngỏ đến LHQ kêu gọi các chính phủ “ngăn chặn cuộc chạy đua vũ trang về những loại vũ khí này” và “để tránh những tác động gây bất ổn định của các công nghệ này”.

Toby Walsh, nhà nghiên cứu AI nổi tiếng, người đã giúp tạo ra các bức thư ngỏ đó, nói rằng: “Thật tuyệt khi thấy các chính trị gia lắng nghe ý kiến đóng góp của các nhà khoa học và các kỹ sư. Bắt đầu từ năm 2015, chúng ta đã nói rất nhiều về những rủi ro gây ra bởi các vũ khí sát thương tự động. Nghị viện châu Âu đã tham gia các cuộc kêu gọi chỉnh đốn. Thách thức hiện nay là để Liên Hiệp Quốc đưa ra câu trả lời. Chúng ta đã có nhiều năm đàm phán tại Liên Hiệp Quốc mà không mang lại nhiều kết quả. Chúng ta không thể để một vài quốc gia nắm giữ con tin thế giới, để bắt đầu một cuộc chạy đua vũ trang với những công nghệ mà sẽ gây bất ổn trật tự thế giới vốn mỏng manh hiện nay và nhiều người cảm thấy khó chịu với chúng”.

Hoài Thu

Lược dịch theo Ariel Conn, The Future of Life Institute (FLI)